25 SIERPNIA - 135 ROCZNICA URODZIN GUSTAWA MORCINKA

• Gustaw Morcinek, właśc. Augustyn Morcinek 
• urodził się 25 sierpnia 1891 roku w Karwinie na Śląsku Cieszyńskim
• zmarł 20 grudnia 1963 roku w Krakowie 
• polski pisarz związany ze Śląskiem
• nauczyciel, działacz publicystyczny
• poseł na Sejm PRL I kadencji (1952–1956), związany ze Stronnictwem Demokratycznym
• członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodowej w 1958 roku

• urodził się w ubogiej rodzinie wozaka Józefa Morcinka
• był najmłodszym z czwórki rodzeństwa i został ochrzczony imieniem Augustyn
• w 1892 zginął ojciec i ciężar utrzymania rodziny spadł na matkę
• po ukończeniu szkoły ludowej w Karwinie – rozpoczął pracę w kopalni w wieku 16 lat
• gdy miał 19 lat, górnicy zebrali pieniądze na jego edukację, dzięki czemu mógł uczęszczać do Polskiego Seminarium Nauczycielskiego w Białej (dzisiaj części Bielska-Białej
• podczas I wojny światowej został powołany do służby wojskowej w austro-węgierskim garnizonie w Cieszynie
• od 1919 do 1935 pracował jako nauczyciel w Skoczowie, jest tam obecnie muzeum biograficzne Gustawa Morcinka
• najważniejsze utwory napisał na przełomie lat 20. i 30., zostając jedynym znaczącym śląskim, polskojęzycznym prozaikiem okresu międzywojennego
m.in. za sprawą tematyki poświęconej tematyce górniczej i śląskiej

• lata 1936–1939 spędził za granicą, przebywał we Francji, Włoszech Austrii, Niemczech, Danii
• krótko przed wybuchem II wojny światowej wrócił do Polski
• w latach 1939-1945 był najpierw w więzieniach a potem w obozach koncentracyjnych Sachsenhausen i Dachau, powodem była przedwojenna działalność antyniemiecka
• odmówił wpisania na niemiecką listę narodowościową w zamian za uwolnienie
• pod naciskiem władz na posiedzeniu Sejmu 28 kwietnia 1953 złożył wniosek, aby aprobować dekret Rady Państwa o przemianowaniu Katowic na Stalinogród
• zmarł na białaczkę w Krakowie, został pochowany w Cieszynie, na jego pogrzebie byli: Jerzy Ziętek i Wilhelm Szewczyk

Twórczość Gustawa Morcinka

Świat baśni Gustawa Morcinka to dawny Śląsk Cieszyński, magiczna kraina, w której żyją bożątka, utopce, nocznice, jaroszki, a pod ziemią, w kopalni króluje Skarbnik. Mieszkają tu pogodni, dzielni i pełni fantazji ludzie, tacy jak górnik Bulandra, Karlik kowalczyk, czy wojak Zeflik, ktorzy potrafią pokonać wszelkie zło i okpić samego diabła. Poznajemy smutne losy wróżki Meluzyny, przygody Zuzanki i innych pięknych oraz szlachetnych dziewcząt, które w imię dobra i miłości zdolne są do najwyższych poświęceń. Autor opowiada o dziejach tych baśniowych postaci, posługując się soczystym, barwnym, pełnym humoru i dowcipu, czasem wręcz rubasznym językiem.

Jest to powieść przedstawiająca życie górników na początku dwudziestego wieku, ich niebezpieczną pracę w kopalni, a także walkę o zachowanie polskości. Napisana językiem, jakim posługiwali się górnicy.

Akcja tego utworu dzieje się w kopalni, w czasach, kiedy pod ziemią do wożenia węgla używano koni. Zwierzęta, pracując cały czas w ciemności, po jakimś czasie ślepły. Koń o imieniu Łysek był posłuszny, lecz niektórych górników lubił, a innych nie tolerował. Nie lubił na przykład człowieka, który zamiast chleba dał mu tytoń. Łysek znał doskonale swoje obowiązki i nie pozwolił się oszukiwać. Gdy doczepiano o jeden wagonik za dużo do ciągnięcia, koń nie ruszył się z miejsca.

Akcja powieści rozgrywa się w ciągu dwunastu dni, początkowo wokół walki górników z pożarem, potem wokół tragedii zasypanych górników i pełnej poświęcenia akcji załogi ratowniczej. Z tą tragedią zbiega się równocześnie osobista tragedia głównego bohatera inżyniera Szerudy.

Bohater książki Ondraszek,to postać autentyczna, legendarny beskidnik(zbójnik)

z gór Beskidu Morawsko Śląskiego, najprawdopodobniej narodowości węgierskiej.

Autor ukazuje nam legendę śląską o zbójnickiej swobodzie i chłopskiej tęsknocie za wolnością, określa Ondraszka jako "porządnego zbójnika", powiernika ludzkiej niedoli, obrońcę chłopów i wroga wielmoży.

Opowieść o ludziach w pociągu jadących z Gdyni do Katowic. Pasażerowie symbolizują przekrój ówczesnego społeczeństwa. Wiozą ze sobą swoje marzenia, losy, nadzieje, którymi dzielą się ze sobą, w miarę jak milczenie staje się męczące i nudne.