środa, 1 lutego 2023
poniedziałek, 30 stycznia 2023
sobota, 28 stycznia 2023
28 STYCZNIA - 120 ROCZNICA URODZIN ALEKSANDERA KAMIŃSKIEGO.
- urodził się 28 stycznia 1903 r. w Warszawie
- w 1905 jego rodzina przeniosła się do Kijowa i tam kształcił się w rosyjskiej szkole powszechnej
- w 1911 r. zmarł jego ojciec, Aleksander przerwał edukację i zdobył posadę bankowego gońca, później jako urzędnik przepisywał bankową korespondencję na maszynie
- w 1916 r. udał się z matką w podróż do Humania, gdzie mieszkał jej brat, w nadziei na poprawę bytu, podczas drogi z nieznanych przyczyn rozłączył się z matką, która trafiła na Kaukaz i na kilka lat straciła kontakt z synem
- Aleksander przybył do Humania, zamieszkał u wuja i podjął przerwaną edukację w polskiej szkole, ponownie znalazł także posadę w banku
- od 1918 r. należał do humańskiej 1. Męskiej Drużyny Skautowej im. Tadeusza Kościuszki, gdzie pełnił różne funkcje
- w 1920 r., po śmierci wuja, trafił najpierw pod opiekę sąsiadów, potem na pewien czas do ochronki dla sierot polskich, by ostatecznie znaleźć schronienie u harcerskiego przełożonego Oskara Żawrockiego.
- w 1921 roku wrócił do kraju
- podjął naukę w stołecznym gimnazjum i zamieszkał w bursie dla wojennych sierot w Pruszkowie i niebawem został zastępcą komendanta hufca w Pruszkowie
- po zdaniu matury studiował historię na Uniwersytecie Warszawskim, pracując równocześnie jako wychowawca w pruszkowskiej bursie oraz pisząc teksty do „Harcmistrza”, „Płomyka” i „Iskier”
- w 1924 r. został podharcmistrzem, w 1925 objął funkcję komendanta Hufca Pruszkowskiego, a po zakończeniu studiów w 1928 r. – komendanta Chorągwi Mazowieckiej
- w 1928 r. otrzymał również powołanie do wojska, gdzie w trakcie ćwiczeń nabawił się zapalenia płuc i w wyniku komplikacji zdrowotnych został zwolniony ze służby jako trwale do niej niezdolny
- po leczeniu powrócił do harcerstwa, prowadząc referat drużyn mniejszości narodowych oraz współorganizując dla najmłodszych wydział zuchowy
- W 1930 r. ożenił się z koleżanką z harcerstwa Janiną Sokołowską, a dwa lata później w związku z nawrotem choroby płuc przeniósł się do Zakopanego na leczenie, przez kilka kolejnych lat kierował ośrodkami harcerskimi na południu kraju
- po wybuchu wojny powrócił do Warszawy i zaczął działać w Komendzie Pogotowia Harcerzy oraz zaangażował się w pomoc uchodźcom i sierotom
- był inicjatorem powstania harcerstwa podziemnego – Szarych Szeregów, od października 1939 r. wchodził w skład „Pasieki” – kwatery głównej podziemnego harcerstwa, przyjął pseudonim „Kaźmierczak”, a w listopadzie 1942 r. „Hubert”, a także „Fabrykant” i „Kamyk”
- był pomysłodawcą i redaktorem naczelnym organu prasowego Komendy Głównej AK – „Biuletynu Informacyjnego”, a także autorem większości artykułów wstępnych w tym czasopiśmie
- dowodził Biurem Informacji i Propagandy stołecznego ZWZ oraz stworzył i prowadził Organizację Małego Sabotażu „Wawer”.
- w 1943 r. powstała jego najbardziej znana powieść „Kamienie na szaniec”
- po wojnie pracował jako asystent w katedrach pedagogiki na Uniwersytecie Łódzkim, gdzie obronił również pracę doktorską
- po wojnie wrócił do harcerstwa, jednak w 1949 r. został jednak zwolniony za „reakcyjne podejście”, usunięty z uniwersytetu po likwidacji jego katedry, przeszedł na rentę i zajął się pracą naukową
- do harcerstwa wrócił po 1956 r., angażując się w działalność przywróconego ZHP jako przewodniczący Naczelnej Rady Harcerskiej
- w 1958 r. ponownie podjął współpracę z Uniwersytetem Łódzkim, najpierw w Zakładzie Socjologii, a następnie jako szef katedry pedagogiki społecznej
- angażował się aktywnie w działalność m.in. Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Komitetu Nauk Pedagogicznych i Psychologicznych PAN.
- w roku 1969 otrzymał tytuł profesora.
- w 1972 r. przeszedł na emeryturę i przeniósł się do Warszawy
- zmarł 15 marca 1978 r. i spoczął w kwaterze powstańczej na Powązkach Wojskowych
- 5 maja 1991 r. za pomoc udzieloną w czasie okupacji członkom organizacji harcerzy żydowskich i żydowskich organizacji podziemnych Instytut Yad Vashem pośmiertnie nadał Aleksandrowi Kamińskiemu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata
- w 2008 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył pośmiertnie Aleksandra Kamińskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski
TWÓRCZOŚĆ
Najbardziej znaną książką Aleksandra Kamińskiego są Kamienie na szaniec, która opowiada o działalności grupy przyjaciół z Szarych Szeregów : Rudym - Janie Bytrarze, Alku - Macieju Aleksym Dawidowskim i Zośce - Tadeuszu Zawadzkim podczas II wojny światowej w Warszawie.
Jej tytuł nawiązuje do fragmentu wiersza Juliusza Słowackiego Testament mój.
wyd.2021
Inne książki Aleksandra Kamińskiego dostępne w naszych filiach:
piątek, 27 stycznia 2023
sobota, 21 stycznia 2023
160 ROCZNICA WYBUCHU POWSTANIA STYCZNIOWEGO.
Powstanie ogólnonarodowe, ostatni romantyczny zryw, najkrwawsze polskie powstanie, straceńcze – tak mówi się o powstaniu styczniowym. Swoim zasięgiem objęło tereny dawnej Rzeczypospolitej: Polskę, Białoruś, Litwę i część Ukrainy. W ramach powstania stoczono blisko 1200 bitew i potyczek, w których zginęło kilkadziesiąt tysięcy powstańców. Wielu z tych, dostali się do niewoli zostało straconych (ok. 1 tysiąca), a kolejne blisko 40 tysięcy skazano na ciężkie prace fizyczne (tzw. katorgę) lub zostali zesłani na Syberię.
Brunon Bielawski – „Czarny krzyżyk”
Gdym na ciężkie krwawe boje
Iść przed laty miał,
Tom żegnając dziewczę moje,
Czarnym krzyżyk dał.
„Rankiem modląc się do Boga,
Za mnie pacierz zmów,
A choć ostre miecze wroga,
Wrócę z boju znów!”
„Tylko stała w méj obronie,
Szczerze Boga proś,
Z wiarą w przyszłość, na swém łonie
Czarny krzyżyk noś!”
Widać w jasnym łez jéj zdroju
Szczerość widział Bóg…
Tysiąc braci legło w boju,
A mnie nie tknął wróg,
Lecz z powrotem mając milę,
Gdym ją witać chciał,
Jéj nie było!… Na mogile
czarny krzyżyk stał!….
STANISŁAW GRZESIUK - 60 ROCZNICA ŚMIERCI
Pisarz, pieśniarz (zwany bardem Czerniakowa)
- Urodził się w Małkowie na Lubelszczyźnie, dokąd jego rodzice wyjechali po zajęciu Warszawy przez Niemców podczas I wojny światowej.
- Dzieciństwo i młodość spędził w Warszawie, na Czerniakowie - najbiedniejszej dzielnicy.
- Uczęszczał do Szkoły Powszechnej nr 115 przy ul. Chełmskiej. Powtarzał szóstą klasę, a w ostatnim roku nauki został przeniesiony do Szkoły nr 187
- Pracował w Państwowych Zakładach Tele i Radiotechnicznych i jednocześnie uczył się, zdobywając zawód elektromechanika
- W pierwszych dniach września 1939 roku, po apelu Romana Umiastowskiego, Grzesiuk wraz z grupą kolegów opuścił Warszawę, chcąc dołączyć do oddziałów Wojska Polskiego. Do domu powrócił po kapitulacji miasta. Zrezygnował z pracy w fabryce przejętej przez Niemców, żył z szabru i handlu łupami z włamań do zakładów zarządzanych przez okupanta. Zaangażował się w walkę z wrogiem w nowo powstałych polskich podziemnych siłach zbrojnych.
- Za posiadanie broni poszukiwało go gestapo – prawdopodobnie wskutek donosu. Aresztowany podczas łapanki, trafił na roboty przymusowe do Niemiec w okolice Koblencji. Stamtąd, za pobicie niemieckiego bauera i ucieczkę z jego gospodarstwa, został zesłany do obozu koncentracyjnego w Dachau. Po kilkumiesięcznym pobycie w Dachau (4 kwietnia–16 sierpnia 1940) przeniesiono go najpierw do Mauthausen, a w 1941 roku osadzono w Gusen I. 5 maja 1945 doczekał w nim wyzwolenia przez wojska amerykańskie. Śpiewał dla więźniów warszawskie piosenki.
- 9 lipca tego roku wrócił do Warszawy. W 1946 roku ożenił się – z żoną Czesławą miał dwoje dzieci: córkę Ewę (1947–2003) i syna Marka (1950–2007).
- Niedługo po powrocie wstąpił do PPR.
- z powodu odmrożenia rąk nie mógł powrócić do swojego zawodu i został dyrektorem administracyjnym warszawskich szpitali na Chocimskiej, Anielewicza i Wawelskiej. Udzielał się jako społecznik, został warszawskim radnym.
- Konsekwencją pobytu w obozach była zdiagnozowana w 1947 roku gruźlica płuc i także choroba alkoholowa.
- Z obozowych doświadczeń powstały wspomnienia "Pięć lat kacetu" (1958). Otwarcie i szczerze opowiadał Grzesiuk, jak dzięki wielkiemu życiowemu sprytowi i twardemu charakterowi udało mu się przeżyć w warunkach nazistowskiej machiny wyniszczania i niewolniczej pracy. Pierwszą z trzech swoich książek Grzesiuk napisał dzięki pisarce Janinie Preger, którą spotkał w szpitalu. To ona zachęciła go do pisania.
Na uwagę "barda Warszawy", że "nigdy nic nie napisał" doradziła, żeby "pisał tak jak mówi", stąd specyficzny język jego utworów.
- W kolejnej powieści "Boso, ale w ostrogach" (1959) sugestywnie odmalował klimat "szemranych" dzielnic miasta i ciężkie warunki życia, w jakich musiał dorastać. Utrwalił w niej Grzesiuk przedmiejski folklor Czerniakowa lat trzydziestych, dzielnicy warszawskiej biedoty. Z charakternymi chłopakami, którzy nie znają lęku i nigdy nie kapują, a "za parkanem" (w kieszeni) mają "pomocnika" (nóż fiński).
Z tej awantury dał mi ojciec taką naukę:
- Pamiętaj - powiedział - jak zaczepisz kogoś, to już ja ci wleję. - Mówiąc to
podsadził mi pod nos swoją ciężką, wielką pięść. - Jeśli pobijesz słabszego - też ci wleję.
Ale jak tobie ktoś wejdzie w drogę, to gryź, drap, zabij, a nie daj się, bo tu jest takie życie,
że jak pozwolisz sobie wejść na głowę wielkiemu, to za dwa tygodnie już każdy
szczeniak będzie chciał wejść.
- Pośmiertnie wydane wspomnienia Grzesiuka "Na marginesie życia" (1964) opisują dramatyczne zmaganie autora z gruźlicą, która była rezultatem pobytów w obozach koncentracyjnych. Mimo trudnego położenia bohater nie poddaje się.
A jednak. Trzy lata nie piję. Na pijanych patrzę z litością, jak na ludzi chorych i nieszczęśliwych. Każdy przypomina mi o tym, że tak niejeden raz wyglądałem...
- Książki zapewniły mu sporą popularność. Chcąc urozmaicić spotkania autorskie zaczął śpiewać piosenki. Występował publicznie, śpiewając uliczne ballady z Czerniakowa, Powiśla, Woli i Rybaków. Akompaniował sobie na bandżoli i gitarze. Zaproszono go do "Podwieczorku przy mikrofonie”, którego wówczas słuchała cała Polska, zaczął występować regularnie, stał się popularny, jako wykonawca piosenek z przedwojennego folkloru stolicy, takich jak "Czarna Mańka", "Bujaj się Fela", "Bal na Gnojnej", "Ballada o Felku Zdankiewiczu", "Komu dzwonią", "U cioci na imieninach" oraz "Nie masz cwaniaka nad warszawiaka". Akompaniował sobie na bandżoli i mandolinie. Pierwsze zarejestrowane nagrania piosenek Stanisław Grzesiuka pochodzą z 1959 r. Występował również na żywo w telewizji m.in. w programie "Warszawa da się lubić" (1960 r.) reżyserowanym przez Konrada Swinarskiego.
- Stanisław Grzesiuk zmarł w 21 stycznia 1963 r. w Warszawie. Jest patronem jednej z ulic na warszawskim Czerniakowie.
Cmentarz Wojskowy na Powązkach
- Piosenki śpiewane przez Grzesiuka zainspirowały w 1995 Muńka Staszczyka i Andrzeja Żeńczewskiego do założenia formacji muzycznej "Szwagierkolaska", która w folkrockowej konwencji śpiewała piosenki z repertuaru Stanisława Grzesiuka, zdobywając ogromną popularność, a singel "U cioci na imieninach" stał się mega hitem. .
"Grzesiuk. Król życia" - pierwsza biografia barda Warszawy
dostępna na filiach MBP 1, 7, 9, 11, 13, 14, 23, 24
Filia 7,8,9
Grzesiuk pisał także inne teksty. Zebrane w tym tomie opowiadania, felietony o ukochanej Warszawie i wybrane piosenki pokazują niepospolity talent i charakter króla szemranych ulic.
Mural ze Stanisławem Grzesiukiem na ul. Puławskiej w Warszawie.
- W 2006r. miała miejsce realizacja filmu pt. „Grzesiuk, chłopak z ferajny”, w 2018r. nakręcono kolejny film dokumentalny pt. ”Grzesiuk. Ferajna wciąż gra”, w którym wystąpiła wnuczka Stanisława Grzesiuka.
- W 2018 roku po raz pierwszy zostały wydane jego książki bez cenzury.
( www.dzieje.pl/kultura-i-sztuka)
Żródło:
www.dzieje.pl/kultura-i-sztuka
www.lubimyczytać.pl
piątek, 20 stycznia 2023
Subskrybuj:
Posty (Atom)