7 MAJA - 60 ROCZNICA ŚMIERCI STANISŁAWA JERZEGO LECA

fot. Lucjan Fogiel

Poeta, satyryk aforysta, tłumacz literatury niemieckiej.

 

• Urodził się we Lwowie. Pochodził z uszlachconej rodziny żydowskiej, był synem barona Benona de Tusch–Letza i Adeli z domu Safrin

•  Po roku studiów polonistycznych, zdecydował się na prawo. studia ukończył w 1933 roku

• W 1928 debiutował wierszem "Wiosna w krakowskim piśmie IKC” (13 nr kuriera literacko -naukowego)

• W całym okresie międzywojennym związany był z prasą lewicową. Prowadził codzienny felieton sądowy w „Przeglądzie Popularnym”.

• W 1940 r. wstąpił do Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy.
• Był więźniem obozu hitlerowskiego we Lwowie na Janowskiej i w Tarnopolu; po ucieczce w mundurze SS-mana z obozu w Tarnopolu należał do Polskiej Partii Robotniczej. Był żołnierzem Gwardii Ludowej i Armii Ludowej. Brał udział w walkach partyzanckich. Był uczestnikiem bitwy pod Rąblowem. Wydawał w Pruszkowie pismo „Żołnierz w boju” będące organem Gwardii Ludowej.

• W Ludowym Wojsku Polskim otrzymał stopień majora. Attaché prasowy w Wiedniu w latach 1946–1950.

• Na dwa lata wyemigrował do Izraela. W atmosferze sensacji powrócił do kraju w 1952 r. Do 1956 r. został objęty zapisem cenzury, a jego utwory podlegały wycofaniu z bibliotek.

• Początkowo zajmował się głównie przekładami z literatury niemieckiej. Później zaczął publikować także utwory liryczne i satyryczne oraz nowy w swej twórczości rodzaj — aforyzmy (cykl Myśli nieuczesane) w wielu czasopismach, m.in. w „Nowej Kulturze” (1954-62), „Przeglądzie Kulturalnym” (1954-63), „Szpilkach” (od 1955), „Twórczości” (od 1955), „Świecie” (od 1957), „Dialogu” (od 1957)

• Odznaczono go Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Partyzanckim i Medalem za Warszawę 1939-1945.
• Opublikował jedenaście zbiorów wierszy. W tym czterokrotnie, poszerzane za każdym razem, tomiki Myśli nieuczesanych (pierwsze w 1957), które przyniosły mu międzynarodowy rozgłos i tłumaczone były na wiele języków.

Stanisław Jerzy Lec, 1959Stanisław Jerzy Lec, 1959 r. / Fot. Lucjan Fogiel / EAST NEWSS

• Stanisław Jerzy Lec zmarł 7 maja 1966 roku w Warszawie. Pochowano go na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Na płycie nagrobnej wyryto jego aforyzm: Niełatwo jest żyć po śmierci. Czasem trzeba na to stracić całe życie.

CIEKAWOSTKI

• Skrócił swoje i spolszczył swoje nazwisko nazwisko  na Lec . po hebrajsku oznacza ono błazna lub wesołka.

• Miał słabość do  Franciszka Józefa, mimo że był komunistą .W każdym mieszkaniu w centralnym miejscu   wisiał portret cesarza.

• Był dwukrotnie żonaty, miał dwóch synów i córkę.

• Był także tłumaczem. Przełożył dramaty Friedricha Schillera i Bertolta Brechta. Zapisał się w historii także jako tłumacz słynnego wiersza Paula Celana Fuga śmierci

• Pisał także pod pseudonimem Stach

Karykatura Stanisława Jerzego Leca, rysunek: Jerzy Szwajcer pseud. Jotes, ok. 1960 - 1966, fot.                                                                   Muzeum Literatury / East News

AFORYZMY

Ale ta mała urosła! Kiedyś miałem ją blisko serca, teraz mam ją powyżej uszu!

❃

Bądźmy ludźmi, choćby tak długo, póki nauka nie odkryje, że jesteśmy czym innym.

❃

Wszyscy chcą naszego dobra. Nie dajcie go sobie zabrać

❃

Czas robi swoje. A ty, człowieku?

❃

Potrzeba wielu lat, by odnaleźć przyjaciela, wystarczy chwila, by go stracić.

❃

Samotność. Jakaś ty przeludniona!

❃

I cóż ty na to, Fizyko? Oziębłość stosunków między ludźmi powstaje wskutek tarć między nimi.