piątek, 17 kwietnia 2026

17.04 - 230 ROCZNICA URODZIN STANISŁAWA JACHOWICZA

 



                                           17.04.1796 - 24.12.1857


Polski poetapedagogdziałacz charytatywny, czołowy polski bajkopisarz Autor słynnego wierszyka „Pan kotek był chory i leżał w łóżeczku”. 


Poeta jako pierwszy w Polsce zaczął pisać utwory dla dzieci wierszem. Pomimo upływu wielu lat jego poezja jest wciąż aktualna i chętnie czytana dzieciom. Wierszyki poety zawierają morały, które promują surowe ideały wychowawcze: pracowitość, posłuszeństwo, oszczędność, uczciwość i solidności, dobroć dla ludzi i zwierząt.

Raz powiedziałem: ja dla dzieci piszę,
Tak się wyrażam, jak z ich ustek słyszę;
Język dziecięcy, toć już rzecz nie nowa:
Jestto oddzielna, rzewna serca mowa.
U nich świat inny i poezya inna —
Do ich serduszek podobną być winna
Drobne serduszko, wyrazy zdrobniałe.
Dzieci tak lubią to wszystko co małe:
Mały im konik wielką rozkosz sprawi,
Lalka że mała najlepiej zabawi;
Małym wózeczkiem tak się chętnie wożą;
Mali z małymi tak chętnie gaworzą.
Z dziećmi się łączę daleki od sławy;
Jeśli coś piszę, to dla ich zabawy,
A przy zabawie nauczkę okroję.
Dzieci! powiastki poświęcam wam moje!

Album_biograficzne_zasłużonych_Polaków_i_Polek_wieku_XIX/Stanisław_Jachowicz

Piękny-to wiek dziecinny! wesołość w-około, 
Rzadko i lekką chmurką zasępi się czoło;
Małe dary, zabawki, rozkosz w sercu niecą, 
Prawda w' ustach spoczywa, w oczach gwiazdki
świecą.
DzialeczkiJ ja was z raju szczęścia nie wywiodę. 
Powierzcie ini, powierzcie, wasze serca młode,
Z zaufaniem, z miłością otoczcie innie dziatki, 
Słuchajcie, jak słuchacie przestróg waszej Matki. 
Nie zasadzę was w gmachach, tego nie lubicie,
W polu, w lesie, w ogrodku pędzić będziem życie

  • Debiut literacki Jachowicza miał miejsce w 1818 r. w „Pamiętniku lwowskim”, gdzie opublikował bajki
  • W 1824 roku Stanisław Jachowicz wydał  pierwszą książeczkę




www.polona.pl
 dedykowany pamięci matki zbiór 58 wierszowanych bajek i opowiastek 
                                                   

Klub Polonijnego Maturzysty: Stanisław Franciszek Wincenty Rudolf Jachowicz | Dobra Szkoła Nowy Jork
 

CIEKAWOSTKI:

  • Publikował  pod własnym nazwiskiem lub pod pseudonimem Stanisław z Dzikowa lub  Stanisław Rudolf 
  • Pisał  także wiersze dla dorosłych.
  • Napisał i opublikował  wiele tekstów piosenek dla dzieci (muzykę do nich komponował  F. Chopin i  S. Moniuszko.

Pieśń małej dziewczynki.



Tupnę sobie nogą,
Wesoło podskoczę,
Serdecznie wyśpiewam
Piosenki ochocze:

O skromnym fiołku,
O strumyku jasnym,
O rosie perłowej,
I o sercu własnem.

O serduszko moje!
Wieleś wycierpiało,
Kiedyś lubej mamy
Długo nie widziało.

Kiedy brat wyjeżdżał,
Biłoż mi też, biło!
I łezki płynęły,
Aż lżej potem było.

Małam ja dziewczynka
I serduszko małe,
Ale kochać umiem:
Bo nieskamieniałe.

Mama mnie uczyła
Kochać Boga w niebie,
A potem bliźniego
Jak samego siebie.


www.polona.pl

  • Zajmował się opieką społeczną nad dziećmi ( znany był ze zbierania   datków na rzecz sierocińców, ochronek i szkół.)

„ Niósł doraźną pomoc skromnym datkiem, czasem ofiarą - przerastającą jego możliwości. Wspomagał potrzebujących. Potrafił zdjąć ciepłe okrycie, koszulą, by okryć nędzarza... Jeżeli trzeba było, nosił chleb, a znajomi dziwili się, że jest omączony jak młynarz.
18 Z inicjatywy Jachowicza Warszawskie Towarzystwo Dobroczynne


  • Był współtwórcą ochronek, pierwowzorów dzisiejszych przedszkoli,
  • Jego działalność filantropijna została zauważona nawet przez władze rosyjskie i od nich w 1842 roku otrzymał Order Świętego Stanisława III klasy.
  • Uczył języka polskiego i literatury polskiej, zarówno w szkołach (na pensjach), jak też udzielał lekcji prywatnych. Bardzo dbał o czystość i piękno polszczyzny. Swoją pracę traktował jak misję.
  • Był redaktorem prawdopodobnie pierwszej w Europie, codziennej gazety dla dzieci 1830 rok, Dziennik dla dzieci. Ogółem ukazało się 299 numerów miała stałe działy poświęcone m.in. literaturze, podróżom, przyrodzie, ale także historii Polski. Na jego łamach po raz pierwszy opublikowano korespondencję dziecięcą.
„Dziennik dla Dzieci" mieścić będzie wszystko, cokolwiek wiek obchodzić powinno. Dowiedzą się tam czytelnicy o dziełkach dla nich pisanych, o zdarzeniach codziennych niosących naukę i przestrogę, o czynach ludzkości, o zakładach godnych wspomnienia

  • Stanisław Jachowicz jako młodzieniec rozważał wstąpienie w stan duchowny. 
  • Stanisław Jachowicz był dwukrotnie żonaty. Jego pierwsza żona Salomea Jabłońska po dwóch latach małżeństwa zmarła wraz z ich pierworodnym synem. Powtórnie poeta ożenił się dopiero po 8 latach, w 1833 r. z Antoniną Ośniałowską. Mieli dwóch synów – Eryka i Rudolfa, przysposobili także kilkoro osieroconych dzieci.
Stanislaw-Jachowicz-bio-Renata-Domka.pdf

  •  Zygmunt Krasiński .poprosił go o nauczanie syna,

Na jego nagrobku na Starych Powązkach widnieje inskrypcja:

Czysty życiem, co go wiodło
Wśród burz świata i zamieci
Chrystusowe przyjął godło
Ojca wszystkich biednych dzieci. 

Oraz dedykacja: Stanisławowi Jachowiczowi, opiekunowi sierot. Rodacy.  



 

  
    Cmentarz Powązkowski.


                              Autor znanych wszystkim aforyzmów



"Cudze chwalicie,
Swego nie znacie,
Sami nie wiecie,
Co posiadacie.
A boć nie śliczne
Te wioski liczne?
Ten kraj kochany?..
                                               fragment wiersza Wieś
               

Bije zegar godziny, my wtedy mawiamy
Jak ten czas szybko mija! – a to my mijamy.
                



Nie czyń drugiemu, co tobie nie miło –

                                                                                 cytat   z wierszyka Swawolny Tadeuszek

                                                         cytat   z wierszyka Swawolny Tadeuszek

   Stanisław Jachowicz, ma w Tarnobrzegu swój mural.


                                                                                               www.tarnobrzeg.info

                                                                                                 www.flickr.com/photos/

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz